Tác giả: Đoàn Ngọc Anh – Chuyên gia tư vấn quy hoạch công năng và thiết bị y tế, Medcons
Không có khoa nào trong bệnh viện mà thiết bị chi phối thiết kế mạnh như khoa Chẩn đoán hình ảnh. Một máy MRI nặng nhiều tấn, cần lồng chống nhiễu, hệ thống làm mát riêng và đường vận chuyển thiết bị vào phòng. Phòng X-quang và CT cần che chắn bức xạ được tính toán theo từng máy. Nếu những yêu cầu này không được xác định trước khi thiết kế kết cấu, chi phí sửa chữa về sau rất lớn.
1. Vị trí khoa trong bệnh viện
Khoa Chẩn đoán hình ảnh phục vụ cùng lúc ba nhóm: người bệnh ngoại trú, cấp cứu và nội trú. Vì vậy khoa thường được đặt:
- Ở tầng thấp (tầng trệt hoặc tầng hầm có điều kiện), thuận tiện cho tải trọng lớn và vận chuyển thiết bị.
- Gần khoa Cấp cứu, đặc biệt là phòng CT.
- Có lối tiếp cận rõ ràng từ khu ngoại trú và lối riêng bằng thang giường từ khu nội trú.
- Có khả năng mở rộng hoặc thay thế thiết bị (cửa, tường có thể tháo) khi hết vòng đời máy.
2. Yêu cầu đặc thù theo từng loại thiết bị
| Thiết bị | Yêu cầu chính cần xác định sớm |
|---|---|
| X-quang thường quy, kỹ thuật số | Che chắn bức xạ tường, cửa, kính quan sát; phòng điều khiển; ray treo nếu có |
| CT | Che chắn bức xạ; tải trọng sàn; điều hòa làm mát phòng máy; nguồn điện công suất lớn |
| MRI | Lồng chống nhiễu tần số vô tuyến; kiểm soát vùng từ trường; tải trọng rất lớn; ống thải khí (quench) ra ngoài; hệ thống làm mát; tránh rung và vật kim loại chuyển động gần phòng |
| Chụp vú (mammography) | Che chắn; riêng tư cho người bệnh nữ; phòng thay đồ liền kề |
| Siêu âm | Không cần che chắn; cần ánh sáng điều chỉnh được, riêng tư, khu vệ sinh gần |
| DSA – can thiệp mạch | Che chắn; tiêu chuẩn vô khuẩn gần như phòng mổ; khu rửa tay, kho vật tư can thiệp |
Thiết kế che chắn bức xạ phải do đơn vị có chuyên môn tính toán theo thông số máy cụ thể và đáp ứng quy định về an toàn bức xạ — không áp một độ dày cố định cho mọi phòng.
3. Cấu trúc một phòng chụp
- Phòng máy: nơi đặt thiết bị và người bệnh.
- Phòng điều khiển: kỹ thuật viên quan sát qua kính chì, có thể dùng chung cho hai phòng máy cạnh nhau.
- Phòng kỹ thuật: tủ điện, bộ phát, hệ thống làm mát (với CT, MRI, DSA).
Kèm theo là phòng thay đồ và khu chờ ngay trước phòng, để người bệnh sẵn sàng khi đến lượt và giảm thời gian chết của máy.
4. Tổ chức luồng trong khoa
- Hành lang người bệnh phía trước các phòng chụp, kết nối với khu tiếp nhận và chờ.
- Hành lang nhân viên phía sau, nối các phòng điều khiển và phòng đọc kết quả.
- Khu chờ riêng cho người bệnh nằm giường từ nội trú và cấp cứu, tách khỏi khu chờ ngoại trú.
- Phòng đọc và hội chẩn hình ảnh yên tĩnh, ánh sáng kiểm soát được, kết nối hệ thống lưu trữ và truyền hình ảnh (PACS).
5. Hạ tầng điện và công nghệ thông tin
- Nguồn điện công suất lớn, ổn định cho CT, MRI, DSA; cân nhắc bộ lưu điện và nguồn dự phòng cho thiết bị phục vụ cấp cứu.
- Nối đất riêng theo yêu cầu nhà sản xuất.
- Mạng tốc độ cao cho truyền ảnh, máy chủ PACS, kết nối với hệ thống thông tin bệnh viện.
- Điều hòa chính xác cho phòng máy và phòng kỹ thuật, hoạt động liên tục.
6. Lưu ý về lựa chọn thiết bị và thiết kế
Thông số lắp đặt khác nhau giữa các hãng và các dòng máy. Trong nhiều dự án, thiết kế phải bắt đầu trước khi chọn được nhà cung cấp. Giải pháp là thiết kế theo bao thông số đủ rộng để đáp ứng phần lớn thiết bị cùng phân khúc, rồi hiệu chỉnh chi tiết khi có hồ sơ lắp đặt của nhà cung cấp trúng thầu. Với dự án sử dụng vốn nhà nước, cách làm này còn giúp hồ sơ thiết kế không ngầm định hướng một thương hiệu cụ thể.
7. Kết luận
Với khoa Chẩn đoán hình ảnh, thiết bị phải đi trước thiết kế. Medcons xác định danh mục thiết bị, bao thông số lắp đặt và yêu cầu hạ tầng cho từng phòng, giúp kiến trúc sư và kỹ sư kết cấu, cơ điện thiết kế đúng ngay từ đầu.
Đọc thêm: Phân bổ thiết bị vào khoa phòng · Danh mục thiết bị cho khoa Cấp cứu
Bạn đang chuẩn bị đầu tư CT, MRI hoặc xây mới khoa Chẩn đoán hình ảnh? Liên hệ Medcons để được tư vấn miễn phí buổi đầu.
Giải pháp liên quan: Phần mềm quản lý vòng đời tài sản và thiết bị y tế